غريغوريوس الملطي ( ابن العبري ) ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

319

مختصر تاريخ الدول ( تاريخ مختصر الدول ) ( فارسى )

تقديم خان كنيم و نياورده‌ايم كه به او بفروشيم ، و هر چه اصرار كردند كه بها بستانند گفتند نمىستانيم . پس چنگيزخان فرمان داد در برابر هر جامهء زركش يك بالش زر دهند و براى هر دو كرباس يك بالش نقره . بهاى متاع احمد را نيز بدين قرار ادا كردند . سپس به فرزندان و خاتونان و امرا دستور داد كه جماعتى را از ياران خود برگزينند و بالشهاى زر و سيم با آنان همراه كنند تا از طرايف و نفايس بلاد هر چه در خور است بياورند . آنان فرمان خان به اجرا در آوردند و صد و پنجاه بازرگان از مسلمان و مسيحى و ترك همراه آنان شد و با ايشان رسولى نزد سلطان محمد فرستاد كه بگويد : بازرگانان شما نزد ما آمدند و ما آنان را تندرست و بهره‌مند به مأمنشان باز گردانيديم . اينك جماعتى از غلامان خود را با آنان همراه كرده‌ايم كه نفايس و طرايف آن بلاد نزد ما آورند ، بايد كه اينان نيز ايمن از هر گزندى نزد ما بازگردند تا رشته‌هاى دوستى از هر دو جانب استوار گردد و مواد نفاق از ميان ما برداشته شود . چون اين بازرگانان به شهر اترار رسيدند ، امير اترار غايرخان در اموالشان طمع بست و سلطان محمد را از آن آگاه كرد و كشتن ايشان و تصرف كردن اموالشان را در چشم او بياراست . غايرخان همهء بازرگانان را كشت مگر يك تن را كه از زندان بگريخت . چون ديد كه بر سر يارانش چه آمده خود را به ديار تاتار رسانيد و آنان را از آن مصيبت آگاه كرد . اين واقعه بر چنگيزخان گران آمد و چنان متأثر شد كه خواب از چشمش بپريد و همواره با خود حرف مىزد و مىانديشيد كه چه بايد كرد . گويند بر فراز تپه‌اى رفت و كلاه از سر برداشت و به درگاه خداى تعالى بناليد و خواست كه او را بر كسى كه ستم آغاز كرده است پيروز گرداند و سه روز و سه شب در آنجا بماند و روزه گرفت . شب سوم در خواب ديد كه راهبى كه جامهء سياه در بر و عصايى در دست دارد بر درگاه او ايستاده است و به او مىگويد : مترس ، هر چه خواهى بكن ، تو را يارى مىكنند . چنگيزخان بيدار شد و در عين وحشت و شادمانى به خانه بازگشت و خواب خود با زنش كه دختر اونك‌خان بود بگفت . زن گفت : اين لباس ، لباس همان اسقفى است كه نزد پدرم مىآمد و او را دعا مىكرد . اكنون كه نزد تو آمده دليل اين است كه سعادت به تو منتقل شده است . چنگيزخان پرسيد چه كسى از مسيحيان اويغور در خدمت اوست ؟ آيا كسى از